Kosova, yabancı yatırımcıları ve girişimcileri çekmek için çeşitli finansman olanakları ve teşvik programları sunuyor. Doğru bilgi ve stratejiyle, işletmenizin kurulumunu, büyümesini ve ihracatını bu desteklerle finanse edebilir, maliyetlerinizi önemli ölçüde düşürebilirsiniz. Bu rehber, Kosova’daki başlıca hibe ve destek mekanizmalarını anlamanıza yardımcı olacak.
Ana Destek Kapısı: Kosova Yatırım ve Girişim Destek Ajansı (KIESA)
KIESA, yatırımcıların ilk başvuracağı ana kurumdur. Yabancı yatırımcılara yönelik birçok programı yönetir ve ülkeye yatırım yapma sürecinde size rehberlik eder.
1. Yatırım Teşvikleri (Yatırım Nakit Desteği) Bu, KIESA’nın en cazip programlarından biridir. Yeni yatırım projelerine, yatırım tutarının belirli bir yüzdesi oranında geri ödenmesiz nakit hibe sağlar.
- Kimler Başvurabilir? Yeni bir tesis kuran, mevcut bir tesisi genişleten veya modernize eden, en az 10 yeni istihdam yaratacak olan yerli ve yabancı yatırımcılar.
- Destek Oranları:
- Küçük Yatırımcılar: Yatırım tutarının %40’ına kadar (maks. 50.000 Euro)
- Orta Ölçekli Yatırımcılar: Yatırım tutarının %50’sine kadar (maks. 150.000 Euro)
- Büyük Yatırımcılar: Yatırım tutarının %70’ine kadar (maks. 500.000 Euro)
- Hangi Sektörler Öncelikli? İmalat, tarım, turizm, bilgi ve iletişim teknolojileri (BT) ve enerji sektörleri önceliklidir.
2. İstihdam Teşvikleri KIESA, yeni istihdam yaratan işletmelere, çalışanların brüt maaşlarının bir kısmını belirli bir süre için geri öder.
- Destek Oranı: Nitelikli olmayan işçiler için brüt maaşın %30’u, nitelikli işçiler (üniversite mezunu) için brüt maaşın %70’i kadar destek sağlanır.
- Destek Süresi: 12 ila 24 ay arasında değişir.
Diğer Önemli Hibe ve Destek Kaynakları
1. Kosova İş Kurma Ajansı (ARKU) ARKU, daha çok KOBİ’lere (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler) ve start-up’lara (girişimcilere) odaklanır.
- KOBİ Hibe Programları: Rekabet gücünü artırmak, yenilikçiliği teşvik etmek ve istihdam yaratmak için düzenli olarak hibe programları açar. Bu hibeler genellikle ekipman alımı, pazarlama, danışmanlık ve teknoloji yatırımlarını kapsar.
- Kosova Girişimcilik Fonu (KEF): Kosova’daki start-up’ları finanse eden bir risk sermayesi fonudur. Yenilikçi, yüksek büyüme potansiyeli olan teknoloji şirketlerine yatırım yapar.
2. Kosova İhracatı Geliştirme Ajansı (KEPA) İhracata yönelik faaliyet gösteren veya göstermek isteyen işletmeler için kritik destekler sunar.
- İhracatçılar için Mali Destek Programı: İhracat pazarı araştırması, uluslararası fuarlara katılım, ihracat lisans ve sertifika maliyetlerinin bir kısmını karşılayan hibeler sağlar.
- Eğitim ve Danışmanlık: Uluslararası ticaret, pazarlama ve lojistik konularında eğitim ve danışmanlık hizmetleri verir.
3. Kosova Yenilenebilir Enerji Destekleri Enerji Bakanlığı, yenilenebilir enerji kaynaklarına yapılan yatırımları teşvik eder.
- Yenilenebilir Enerji Hibeleri: Güneş enerjisi, rüzgar enerjisi, biyokütle ve küçük HES projeleri için yatırım maliyetinin bir kısmını karşılayan hibeler ve finansman olanakları sunulur.
- Alım Garantisi (Feed-in Tariff): Yenilenebilir enerji kaynaklarından üretilen elektriğin, belirli bir süre ve sabit bir fiyattan devlet tarafından satın alınması garantisi verilir.
4. AB Finansman Programları Kosova, AB’nin Batı Balkanlar’a yönelik birçok ekonomik kalkınma programından yararlanır.
- COSME, Horizon Europe, Creative Europe: Bu AB programları, KOBİ’lerin, araştırmacıların ve kültür sektörünün rekabet gücünü, yeniliğini ve uluslararasılaşmasını destekler. Kosovalı işletmeler bu programlara doğrudan başvurabilir.
- IPA III (Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı): Altyapı, insan kaynakları, kırsal kalkınma ve sivil toplum alanlarındaki projelere finansman sağlar.
Hibe Başvurusu İçin Kritik Adımlar
- Doğru Programı Seçin: İşletmenizin sektörü, büyüklüğü ve ihtiyaçlarına en uygun hibeyi belirleyin. KIESA veya ARKU ile doğrudan iletiime geçerek danışın.
- Sağlam Bir İş Planı Hazırlayın: Başarılı bir hibe başvurusunun kalbi, çok iyi hazırlanmış bir iş planıdır. Projenizin fizibilitesini, pazar analizini, maliyetlerini, beklenen getirisini ve yaratacağı istihdamı net bir şekilde ortaya koymalısınız.
- Gerekli Belgeleri Eksiksiz Tamamlayın: Şirket tescili, vergi kaydı, proforma faturalar, CV’ler ve detaylı bütçe planı gibi belgeleri hazır bulundurun.
- Yerel Uzman Desteği Alın: Bir muhasebeci veya danışman, başvuru sürecini yönetmenize, bürokrasiyi anlamanıza ve başarı şansınızı artırmanıza yardımcı olabilir. Bu kesinlikle bir maliyet değil, yatırımdır.
- Takip Edin ve Sabırlı Olun: Başvurudan sonra kurumla iletişimi koparmayın. Değerlendirme süreçleri zaman alabilir.
Önemli Tavsiyeler
- Projenizin Sosyal ve Ekonomik Faydasını Vurgulayın: Hibeler, yalnızca karlılık değil, aynı zamanda istihdam, teknoloji transferi ve bölgesel kalkınma gibi faydalar sağlayan projelere verilir.
- Eş-Finansman Şartına Dikkat Edin: Hibeler genellikle toplam proje tutarının %100’ünü karşılamaz. Proje maliyetinin geri kalanını karşılayabileceğinizi (eş-finansman) göstermeniz gerekir.
- Resmi Web Sitelerini Takip Edin: KIESA, ARKU ve KEPA’nın web sitelerini düzenli olarak kontrol ederek yeni açılan hibe programlarından haberdar olun.